همه چیز درباره رشته ورزشی فوتبال سهطرفه
رشته ورزشی فوتبال سهطرفه (Three-sided football) یکی از عجیبترین و درعینحال عمیقترین ورزشهای ابداعی است که ریشه در فلسفه و هنر دارد. فوتبال سهطرفه در دهه ۱۹۶۰ میلادی توسط آسگر یورن، هنرمند و فیلسوف دانمارکی و از اعضای جنبش موقعیتگرایان (Situationists) ابداع شد.
یورن این رشته ورزشی تیمی را برای توضیح مفهوم فلسفی خود به نام “تریالکتیک” (Triolectics) طراحی کرد که بسطی بر دیالکتیک مارکسیستی بود. هدف یورن از این ابداع، برهم زدن تصور رایج از فوتبال و بهچالش کشیدن ساختارهای دوگانهانگارانه (خوب/بد، دوست/دشمن، راست/چپ) در جامعه بود.
اولین بازی رسمی فوتبال سهطرفه
اگرچه این ایده در دهه ۶۰ مطرح شد، اما اولین بازی رسمی آن تا سالها بعد انجام نشد. اولین مسابقه شناختهشده فوتبال سهطرفه در ۲۸ مه ۱۹۹۳ توسط انجمن روانجغرافیای لندن در گلاسکو گرین و در چارچوب مدرسه تابستانی آنارشیستهای گلاسکو برگزار شد. شرکتکنندگان شامل ریچارد اسکس، استوارت هوم و اعضای کارگاه معماری غیرخطی بودند
فوتبال سهطرفه بهعنوان کنش سیاسی
هدف فوتبال سهطرفه، ساختشکنی از ماهیت تقابلی و دو قطبی فوتبال متعارف است . این ورزش بهعنوان استعارهای برای آزادی بیان و جوامع کثرتگرا، ترویج اتحادها و همکاری بهجای رقابت صرف و تلاشی برای ضدسرمایهداری (چون جذب اسپانسر برای تیمها سخت است) توصیف میشود.
قوانین و نحوه بازی فوتبال سهطرفه
زمین بازی: برخلاف فوتبال معمولی، فوتبال سهطرفه در یک زمین ششضلعی (Hexagonal) با سه دروازه در سه ضلع متناوب بازی میشود . هر تیم مالک یک دروازه است.
- تیمها: مسابقه بین سه تیم برگزار میشود. در برخی نسخهها هر تیم ۵ بازیکن دارد.
- مهمترین قانون: برنده تیمی است که کمترین گل را دریافت کند، نه تیمی که بیشترین گل را بزند . به عبارت دیگر، تیمها گلهای زده خود را حساب نمیکنند، فقط گلهای خورده را .
- مدت زمان بازی: بازی تا وقتی ادامه مییابد که مردم خسته شوند یا شروع به ول کردن کنند!
- نسخه عملی: سه نیمه ۲۰ تا ۳۰ دقیقهای با چرخش دروازهها.
- قوانین دیگر: آفساید وجود ندارد، تعویضها آزاد و بیمحدود است و در نهایت در قوانین اولیه، ایده “بدون داور” مطرح بود، اما در عمل از دو داور استفاده میشود
اتحادها و خیانتها
جذابیت اصلی فوتبال سهطرفه در پویایی سیاسی آن است :
- شروع بازی: هر سه تیم سعی میکنند به دو تیم دیگر گل بزنند
- تشکیل اتحاد: وقتی یک تیم جلو میافتد (گل کمتری خورده)، دو تیم دیگر بهطور طبیعی با هم متحد میشوند تا به تیم برتر حمله کنند => ۱۰ نفر در برابر ۵ نفر
- خیانت: در این حین، تیمهای متحد ممکن است از فرصت استفاده کرده و به همدیگر گل بزنند
- تغییر مداوم اتحادها: وضعیت دائماً در حال تغییر است. یک بازیکن این ویژگی را چنین توصیف میکند: “یک لحظه با کسی همتیمی هستی، لحظه بعد توپ را از کنار پایش به درون دروازه خودش میفرستی!”
جمعبندی
فوتبال سهطرفه فراتر از یک ورزش، یک بیانیه فلسفی و کنش اجتماعی است. این بازی با ساختارشکنی از دوگانگیهای رایج، مدلی از جامعه کثرتگرا را به نمایش میگذارد که در آن اتحادها موقتی، روابط پیچیده و نتیجه نامشخص است. اگرچه این ورزش هرگز به محبوبیت فوتبال متعارف نرسید، اما بهعنوان یک پدیده هنری-فلسفی و گاه اعتراضی در محافل آوانگارد و دانشگاهی جایگاه ویژهای پیدا کرده است.
رشته ورزشی فوتبال سهطرفه در ایران
رشته ورزشی فوتبال سهطرفه در ایران هیچ فعالیت رسمی و سازمانیافتهای ندارد. این رشته که بیشتر ماهیت فلسفی و هنری دارد تا ورزشی رقابتی، هنوز به ایران نرسیده است. فوتبال سهطرفه حتی در سطح جهان یک ورزش بسیار خاص (نیچ) و آوانگارد محسوب میشود که بیشتر در محافل هنری و فلسفی اروپا و استرالیا شناخته شده است. این رشته در ایران تقریباً کاملاً ناشناخته است.
این ورزش بیشتر یک بیانیه هنری-فلسفی است تا یک رقابت ورزشی جدی. در کشوری که فوتبال متعارف با این همه حساسیت و هیجان دنبال میشود، جایی برای ورزشی که “اتحادها و خیانتهای لحظهای” فلسفه اصلی آن است، وجود ندارد.
